Tác giả: 47

AI đang lấy mất việc công việc của bạn?

Hơn một năm gần đây, có thể các bạn cũng đã thấy nhàm tai về những xì xào: trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ lấy mất việc của con người. Rồi thì thế hệ vô dụng. Và rằng lập trình viên là một trong những nghề bị AI thay thế đầu tiên. Làn sóng sa thải các thứ nữa. Bạn đã cảm thấy lo sợ chưa?

Mình thì chưa. 

Như post tuần trước mình có đề cập, tháng vừa rồi, mình đã scan hàng nghìn công việc lập trình. 1000 công việc, theo bạn là nhiều hay ít? Với khả năng hiện tại, tối đa mình cũng chỉ làm được 3 việc một lúc. Nên đối với mình, 1000 công việc là quá nhiều.

Và, mô tả của hàng nghìn công việc đó, vẫn là những yêu cầu kinh điển của ngành lập trình. Stack, ngôn ngữ lập trình, framework, năm kinh nghiệm, khả năng, kỹ năng mềm, v.v… Không một mô tả công việc nào yêu cầu là phải có kỹ năng viết AI prompt, hoặc là phải pair programming với AI, hay là phải hoàn thành nốt một tính năng nào đó mà AI đã làm gần xong. Không có trong yêu cầu, là lợi thế cũng không luôn.

Nghĩa là, việc cho lập trình viên, việc cho con người làm, không hề thiếu.

Nếu vẫn chưa yên tâm lắm, bạn hãy thử nhìn xung quanh xem sao. Đã có công đoạn, công việc nào mà AI làm hoàn toàn thay bạn chưa? Đã có đồng nghiệp nào của bạn bị sa thải vì AI lấy mất việc chưa? Đã có con AI autobot nào kéo ghế ngồi cạnh bạn chưa?

Nếu chưa, thì chuyện gì đang xảy ra? Nỗi lo mất việc đến từ đâu vậy?

Đối với câu hỏi: AI có lấy mất việc của con người không. Mình nghĩ là không.

Thứ bạn mất đi không phải là công việc, mà là động lực, là niềm vui trong công việc, có thể là cả sức sống nữa. Và AI cũng chỉ là một cái cớ, chỉ là một lý do trong vô vàn lý do để bạn lười, để bạn lo sợ và đánh mất những điều tốt đẹp khác thôi.

À nhưng mà, nếu bạn thấy mình đang ít việc đi, thì cẩn thận nhé, đó là tín hiệu khác. Tín hiệu đó cho thấy, có vẻ công ty của bạn đang bị các công ty khác lấy mất việc đấy. Hãy coi chừng.

Kết, nếu AI – nếu ChatGPT được phép nói ra, thông điệp của nó có lẽ sẽ là: Đã ai làm gì đâu, đã chạm vào đâu.

A new road

Tháng đầu tiên làm freelancer.

Đọc hàng nghìn mô tả công việc. Gửi CV cho 6 công ty. Bid 8 dự án. Nhận được 1 dự án nhỏ và sắp hoàn thành. Xong được 1 pet project. Không quá tệ cho một sự khởi đầu.

Đánh đổi lớn nhất khi làm freelancer có lẽ là thu nhập. Thu nhập giảm nhanh như sập Bitcoin. Haha. Nhưng những thứ nhận lại được thì rất nhiều.

Tìm lại được niềm vui trong công việc. Lâu lắm rồi mới lại có cảm giác phấn khích khi lập trình được một cái gì đó. Web app nhỏ thôi, nhưng chỉn chu, tới nơi tới chốn. Thực sự cảm nhận được thứ mình làm ra giúp cho cuộc sống của ai đó trở nên tốt đẹp hơn.

Work life balance. Sáng chiều đưa đón con đi học. Cảm thấy sự hạnh phúc của các con khi được bố quan tâm nhiều hơn. Có thêm rất rất rất nhiều valuable time bên gia đình.

Hiệu suất cao. Chỉ làm khoảng 6 tiếng / ngày, nhưng khối lượng công việc xử lý được phải bằng 12 tiếng trước đây. Đúng là, với sự hỗ trợ của công nghệ và biết áp dụng Agile vào mọi thứ, thì việc cải tiến liên tục là không giới hạn.

Quan tâm đến bản thân và sức khỏe nhiều hơn. Ngồi làm mỏi mỏi chút là lăn ra nằm. Thiền nhiều hơn. Ngủ đúng giờ. Tuần đi bộ được 3 – 4 lần, thứ mà ngày trước dù cố lắm cũng không duy trì được.

Học được hàng tấn kiến thức, đặc biệt là cách áp dụng AI vào công việc hàng ngày để đạt được hiệu suất cao.

Với những thứ nhận được, cảm thấy chi phí thu nhập bỏ ra để đánh đổi cũng rất xứng đáng. Dần dần tăng thêm được thu nhập thì tuyệt cà là vời.

À, one more thing, còn được thêm một thứ nữa: tăng thêm 1,5kg. Chả biết nói gì. Chẹp.

Con đi làm đây

Hè năm nay Dollar có thêm một trải nghiệm khác với những trại hè trước: Thực tập làm Barista tại Highlands Coffee.

Ban đầu, bố khá lo là con sẽ chán. Nhưng sau ngày đào tạo đầu tiên, thấy con hứng khởi khoe welcome kit, khoe biển tên, mũ, tạp dề, bố cũng vui lây.

Ngày đầu tiên chính thức thực tập, như thường ngày đi học, con ăn mặc chỉnh tề, chỉ khác là không phải đồng phục học sinh, mà là đồng phục Highlands. Trước khi đưa con đi, con chào mẹ và em: Dollar đi làm đây, bye. Thực sự là đã rất xúc động.

Vẫn luôn tâm niệm rằng, đến năm các con 18 tuổi, nếu các con có mong muốn, nhất định mình sẽ đồng ý cho con ở riêng. Vì thế chẳng kỳ vọng được nghe con chào mỗi sáng đi làm. Hôm đó lại được nghe con chào từ rất sớm, mặc dù chỉ là thử nghiệm đi làm thôi, nhưng câu chào của con rất tự nhiên. Cảm xúc thật là đặc biệt.

Thực tập Barista ở Highlands Coffee không vất vả như làm nhân viên phục vụ tại các quán cafe truyền thống, nhưng cũng mệt phết đấy. Con lại làm đúng vào mấy ngày oi nóng, quán cũng khá đông. Mỗi sáng đưa con đến nơi, cũng đã thấy kín xe rồi. Chiều đón con về, ngày nào con cũng kể chuyện shipper đứng chờ vòng quanh.

Mặc dù đi làm về rất mệt, nhưng con không kêu ca gì. Lúc nào cũng luôn miệng kể về những chuyện vui ở quán, những trải nghiệm mới mẻ, rồi sự giúp đỡ nhiệt tình của cô quản lý và các anh chị “đồng nghiệp”, cả những bữa trưa ngon lành nữa.

Có những ngày tan làm, tối con vẫn phải đi học thêm. Học xong về ngủ thẳng cẳng, sáng ra gọi mãi mới dậy được, có vẻ như con còn ngủ gật trong toilet nữa. Nhưng một lúc sau là lại đồng phục gọn gàng để sẵn sàng đi làm tiếp.

Nhận xét của con sau tuần thực tập làm Barista: Con không hợp với nghề này. Khách hàng khó tính quá. Gọi ít ngọt, ít đá, rồi sau lại than phiền là sao đắng thế, ít đá thế, blah blah.. Không sao con ạ. Con còn quá trẻ để hiểu và đáp ứng được sự tinh tế trong khẩu vị của những khách hàng khó tính. Vẫn còn nhiều thời gian mà con.

Kết thúc tuần thực tập Barista tại Highlands Coffee, hai bố con được cô quản lý mời hai ly đồ uống, nhưng sẽ do chính tay Dollar pha. Con pha cho con một ly trà sen vàng, còn bố là ly Phin sữa đá. Không biết có phải vì được extra nguyên liệu, hay là vì con pha quá công thức, mà bố cảm nhận ly cà phê đậm đà hơn hẳn. Cũng có thể vị đậm đà đó đến từ cảm nhận hạnh phúc của một người cha khi thấy con mình dần lớn khôn.

Mừng vì con đã có một trải nghiệm tốt. Vui vì mặc dù mệt, mặc dù không thích, nhưng con vẫn cố gắng hoàn thành tốt công việc của mình.

Một trải nghiệm, một kỷ niệm tuyệt vời!

Đánh giá sách “The happiness trap”

Một cuốn sách tiếp cận vấn đề đón nhận hạnh phúc (hoặc tránh bẫy hạnh phúc giả tạo) theo một cách khoa học. Phương pháp được đề cập đến trong sách là Acceptance & Commitment Therapy (ACT – tạm dịch: Liệu pháp Chấp nhận và Cam kết)

Từ trước đến giờ, tâm thế của mình khi đọc sách báo là luôn tôn trọng khoa học. Những phương pháp nào đã được kiểm chứng, đã giúp được hàng nghìn người vượt qua khó khăn của họ thì chẳng có gì để nghi ngờ cả. Thế nên mình nghĩ là ACT chắc chắn sẽ có tác dụng.

Tuy nhiên, với một người thích happy chill và đang ở level đón nhận hạnh phúc như mình hiện tại, thì mình cảm thấy khó thực hiện phương pháp này. Cảm giác như một người chỉ cần uống cà phê cũng thấy vui, xong bác sỹ lại khuyên là phải tập gym để tăng dopamine, để có thêm nhiều hạnh phúc. Khi đó, lời khuyên của bác sỹ sẽ không có mấy ý nghĩa. Đại loại thế.

Quay lại với phương pháp của cuốn sách, ACT sẽ giúp chúng ta nhận ra được những thứ làm chúng ta không vui. Ví dụ như: việc nặng, lương thấp, xa nhà, xe hao xăng, ăn ít nhưng hấp thụ tốt, v.v…

Sau khi nhận ra những thứ không vui này, tác giả đưa ra một quan điểm: Nếu chúng ta lao vào giải quyết chúng, thì chưa chắc ta sẽ vui hơn. Ví dụ như vì lương thấp nên ta đi tìm việc lương cao hơn. Nếu lỡ tìm được việc lương cao phù hợp, thì chưa chắc mình sẽ vui, vì áp lực của công việc đó có thể còn nặng hơn cả việc lương thấp. Còn lỡ mà không tìm được công việc ưng ý, thì việc nặng lương thấp vẫn còn đó, vui sao nổi.

Thế nên, theo phương pháp ACT, việc chúng ta nên làm là đón nhận hiện trạng đã. Đón nhận tất cả cảm nhận cả tích cực và tiêu cực. Hỷ nộ ái ố, tham sân si, đón hết, nhận hết. Đón để nhận biết phân loại chúng là được rồi.

Tác giả cũng đưa ra rất nhiều phương pháp đón nhận tích cực. Những phương pháp này, theo tác giả sẽ không có đúng sai, chỉ có phù hợp với bạn, và bạn có chịu thực hành chúng thường xuyên hay không thôi.

Phần cuối của cuốn sách thì tác giả đưa ra những phương pháp để có một cuộc sống ý nghĩa hơn. Cảm nhận cá nhân của mình thì phần này hơi chung chung. Cũng có thể vì mô tả về cuộc sống có ý nghĩa của mọi người rất khác nhau, tác giả không muốn đi sâu vào việc định hướng cho người đọc về việc sống theo “màu” nào là có ý nghĩa, thành ra cách tiếp cận mang tính gợi ý nhiều hơn là hướng dẫn.

Nhìn chung, mình nghĩ đây là một cuốn sách tích cực. Cuốn sách phù hợp với những người năng động, mong muốn có một cuộc sống hạnh phúc hơn; hoặc với những ai còn đang loay hoay tìm cách thoát ra khỏi những bế tắc thường ngày. Một cuốn sách nên đọc.

Tuy nhiên như mình đã nói, phương pháp ACT này giống như tập gym. Không phải ai cũng có thể tập gym được mỗi ngày. Vì lẽ đó, nếu bạn đọc và cảm thấy các phương pháp trong cuốn sách không phù hợp, thì cũng đừng quá thất vọng. Mình nghĩ sẽ có nhiều người cũng cảm thấy như bạn. Đừng cảm thấy tiêu cực. Đơn giản là bạn chỉ đang cần tìm một phương pháp khác phù hợp hơn thôi.

Cuốn sách thuộc thể loại đọc và thực hành đồng thời, vì thế không nhất thiết bạn phải đọc hết rồi mới bắt tay vào thử. Cứ đọc được chương nào thì bạn nên thực hành luôn chương đó. Thử chiêm nghiệm cuộc sống hiện tại của mình đang ra sao thôi cũng được, đó cũng là một cách để thực hành rồi.

Chúc bạn thành công trên con đường kiếm tìm hạnh phúc nhé!

Lời nói dối vĩ đại

Một ngày đẹp trời vào những năm 1854, Thomas Edison 7 tuổi đi học về, trên tay cầm lá thư của thầy giáo chủ nhiệm. Cậu háo hức đưa cho mẹ, bà Nancy Elliott.

“Mẹ ơi, thầy bảo con đưa mẹ cái này!”

Bà Nancy mở ra đọc. Bỗng nước mắt bà giàn giụa khiến cậu bé Thomas đứng ngẩn người kinh ngạc.

“Thầy viết gì thế mẹ?”

Ngập ngừng một lát, bà Nancy đọc to lá thư.

“Con trai của ông bà là một thiên tài! Vì ngôi trường này quá nhỏ, các giáo viên của chúng tôi không có đủ năng lực để dạy dỗ cậu bé. Bởi vậy, xin ông bà hãy tự kèm cặp con trai mình”.

Nhiều năm sau đó, Edison trở thành một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất thế kỷ 20, nhờ những sáng chế thiên tài cống hiến cho nhân loại.

Trong một lần xem lại các kỷ vật của gia đình, Edison vô tình nhìn thấy một tờ giấy gập nhỏ được cất trong ngăn kéo bàn. Ông tò mò mở ra đọc, thì nhận ra bức thư của thầy giáo năm nào. Trên đó viết:

“Con trai ông bà là đứa trẻ đần độn. Chúng tôi không thể chấp nhận cho con bà tiếp tục đến trường được nữa”.

Edison đã khóc hàng giờ sau khi đọc lá thư ấy. Về sau, ông đã viết trong nhật ký của mình: “Thomas Alva Edison là đứa trẻ đần độn. Nhờ có một người mẹ anh hùng, cậu đã trở thành thiên tài của thế kỷ”.

Nhân hóng mạng xã hội, thấy bức ảnh một người mẹ an ủi con gái khi thi toán không tốt, lại nhớ câu chuyện này. Thực sự khâm phục và cảm động trước tấm lòng của những bậc cha mẹ như thế.

Nếu ngày đó không có mẹ, thế giới có thể sẽ vẫn có bóng điện thôi, nhưng nhà phát minh ra bóng điện có lẽ sẽ không phải là Edison. Nếu không có mẹ, Edison sẽ chỉ mãi là một đứa trẻ đần độn như ông đã viết trong nhật ký.

Và nếu không có người mẹ động viên con trong kỳ thi mấy ngày trước, thì biết đâu tương lai Việt Nam lại thiếu đi một họa sĩ hay một nhà thiết kế giỏi thì sao.

Cảm động bao nhiêu, thì lại càng lo lắng về chuyện thi cử bấy nhiêu. Với đề thi tuyển sinh toán lớp 10 của TP Hồ Chí Minh, thấy có thầy giáo nhận xét: Để giải quyết được đề toán này trọn vẹn, thì học sinh cần phải giỏi.. văn nữa. (?!)

Lần đầu thấm thía được câu nói: Đề như này thì đến bố mày cũng chịu. Đúng ạ, đề văn toán song toàn như này thì bố cháu cũng không làm được thật các thầy ạ!

Năm tới bạn lớn nhà mình đi thi rồi, cảm thấy hoang mang dần. Không biết là để thi toán tốt, ngoài văn ra thì có phải rèn con ôn thêm cả sử địa nữa không đây..

Tác giả nên đọc: Haruki Murakami

Văn học là một lĩnh vực rất rộng lớn trong thế giới sách. Thể loại và sở thích đọc sách văn học của mỗi người, theo mình, là cũng rất khác nhau. Vì thế sẽ rất khó để trả lời câu hỏi là nên đọc thể loại tiểu thuyết văn học nào.

Tuy nhiên, sau khi đọc cũng kha khá các tác phẩm Đông Tây Kim Cổ, của kha khá các tác giả nổi tiếng, thì mình khuyên bạn nên đọc ít nhất một tác phẩm của Haruki Murakami. Các tác phẩm của Murakami luôn đem lại cho mình những cảm nhận hết sức đặc biệt.

Cảm nhận đầu tiên khi mình đọc các tác phẩm của Murakami là lối hành văn rất gọn. Từng câu từng chữ đọc lên không có cảm giác thừa. Kể cả những câu mô tả nhân vật chính ăn bát cơm hay đọc một quyển sách thôi, cũng toát lên được sự chỉn chu, gọn gàng trong từng động tác.

Để đạt tới cảnh giới viết như vậy, mình nghĩ là tác giả đã phải rèn luyện và chau chuốt rất nhiều. Đối với một người ưa thích sự tinh gọn hợp lý như mình, đọc những tác phẩm có lối hành văn như vậy cảm giác rất đã.

Cảm nhận thứ hai của mình là cách tiếp cận vấn đề của tác giả rất bình thản. Có những tác phẩm, vấn đề đưa ra khá gai góc, nhưng nhân vật chính luôn đón nhận một cách rất tự nhiên, bình tĩnh, nhẹ nhàng. Điều này giúp cho các tác phẩm của Murakami vẫn trọn vẹn những tình huống kịch tính, nhưng không có một chút màu sắc drama nào.

Cảm nhận thứ ba của mình là những tác phẩm của Murakami kích thích trí tưởng tượng rất mạnh. Hầu như mình luôn hình dung rõ được khung cảnh sau khi đọc từng lời văn của tác giả, hình dung rõ ràng như mình đang đứng trong khung cảnh đó vậy.

Lối ví von của Murakami cũng rất lạ. Mình nhớ trong một tác phẩm, Murakami ví gương mặt người cha như một con phố tạnh sau cơn mưa. Không rõ mình có cảm nhận được đúng ý của tác giả không, nhưng mình đã cảm thấy hiện ra một người cha hiền hòa, nhẹ nhàng, nhưng hơi se sắt buồn. Một lối ví von rất ấn tượng.

Nhìn chung thì còn rất nhiều cảm nhận thú vị khác nữa, viết thêm ra thì sẽ khá dài. Vì thế, bạn có thể tự tìm một tác phẩm của Murakami để trải nghiệm thử xem sao nhé.

Để bắt đầu thì bạn có thể đọc với Người tình Sputnik, Tôi nói gì khi nói về chạy bộ, Cuộc săn cừu hoang hay Rừng Nauy. Những tác phẩm này cũng không quá dài, khá dễ đọc.

Sau khi đã quen với cách viết của tác giả thì bạn có thể thử với Biên niên ký chim vặn giây cót, Kafka bên bờ biển hay 1Q84.

Như mình đã nói từ đầu, cảm thụ văn học và thể loại ưa thích của mỗi người là khác nhau. Cũng có những người bạn khi mình giới thiệu Murakami, họ đọc thử và thấy cũng không hợp. Không sao cả. Mình chỉ nghĩ đây là một tác giả nên đọc thôi.

Hy vọng là bạn sẽ có những trải nghiệm thú vị với các tác phẩm của Murakami.

Chúc bạn vui!