Tác giả: 47

Hạnh phúc là gì nhỉ? Có rất nhiều định nghĩa về hạnh phúc. Mỗi người có thể đón nhận hạnh phúc theo những cách khác nhau.

Người thì hạnh phúc khi giàu sang. Người thì hạnh phúc khi được làm việc điên cuồng. Người khác lại hạnh phúc vì được nuôi dạy con cái lớn khôn. Cũng có người hạnh phúc khi làm từ thiện. Và có người hạnh phúc khi được sống một đời an yên.

Hạnh phúc đối với mình là gì? Ngày còn trẻ, mình nghe được một câu nói: “Hạnh phúc là có một việc gì đó để làm, một ai đó để yêu thương, và một tương lai để hy vọng”. Mình thấy diễn tả về hạnh phúc đó rất hay và ý nghĩa. Khi trưởng thành, mình đã dành thời gian để theo đuổi một hạnh phúc như vậy.

Mình có đang hạnh phúc không? Để xem nào…

Mình có một việc gì đó để làm, một công việc mà mình yêu thích, trong một lĩnh vực mà mình đam mê. Mình vui khi được đến công ty mỗi ngày, vui khi được giúp đỡ người khác, vui vì người khác vui với mình.

Mình vui vì những gì mình làm ra thực sự giúp cho cuộc sống của khách hàng tốt đẹp hơn, hoặc ít nhất thì cũng góp phần giúp họ đỡ vất vả hơn trong cuộc sống hàng ngày. Mình cũng vui vì những việc mình làm có đem lại những giá trị thực sự cho tổ chức. Mình vui vì giúp đỡ được ít nhiều cho sự nghiệp của các đồng đội mà mình quan tâm.

Mình nghĩ là mình đang hạnh phúc trong công việc.

Thế còn ai đó để yêu thương? Dĩ nhiên là mình đang có một ai đó. Ai đó mà mình luôn muốn được nhìn thấy đầu tiên mỗi sáng khi thức dậy, để mỉm cười khi thấy người đó đang say giấc bình yên. Ai đó luôn mơ màng, vòng tay ôm mình hằng đêm, bất kể là khi đông qua hay hạ tới.

Mình yêu một ai đó, người đã luôn cùng chia sẻ cuộc sống với mình, cả lúc bình yên cũng như khi khó khăn vất vả ùa nhau kéo đến. Mình thương một ai đó, người thường ru con ngủ mỗi tối, để mình có thể miệt mài lập trình trong những đêm khuya.

Mình yêu một ai đó luôn ủng hộ mình dù bất cứ chuyện gì xảy ra. Mình yêu một ai đó luôn ủng hộ mình dù bất cứ chuyện gì xảy ra. Ai đó của mình đã luôn tin tưởng và ủng hộ các quyết định mình lựa chọn, cho dù đó có thể là những quyết định phiêu lưu.

Ai đó là người mà mình sẽ luôn nắm tay để đi đến cùng trời cuối đất, và cũng là người mình luôn muốn kề bên, dù cho mình đi đến bất cứ nơi đâu.

Yes, mình có một ai đó để yêu thương.

Còn tương lai để hy vọng thì sao? Tương lai, đó là thứ chẳng ai nói trước được điều gì. Nhưng với một công việc đáng để làm, một ai đó để yêu thương, mình có quyền hy vọng vào một tương lai tươi đẹp. Có, mình có một tương lai đáng để hy vọng.

Vậy, mình có đang hạnh phúc không? Đối với định nghĩa về hạnh phúc mà mình đang theo đuổi, thì câu trả lời là: Có. Mình đang rất hạnh phúc. Mình hạnh phúc mỗi ngày.

— Kỷ niệm 12 năm ngày cưới. 12 năm vẹn tròn hạnh phúc —

Mình rất thích lập trình. Ngày mới chọn nghề, mình đã nghĩ lập trình là một ma thuật hiện đại. Chỉ từ những dòng code nhăng cuội, được tạo nên bởi các ký tự vớ va vớ vẩn, ấy thế mà biết bao nhiêu những phần mềm, những ứng dụng, những trò chơi tuyệt vời đã được tạo ra. Thật là ma thuật.

Đến lúc theo nghề, niềm vui của mình đôi khi chỉ đơn giản là trà đá chém gió về công nghệ với anh em lập trình viên khác. Hoặc là cảm giác thức thâu đêm để code. Hay là cảm giác chiến thắng khi giải quyết được một vấn đề khó nào đó. Cảm giác được làm điều mình thích.

Có những lúc mình đã nghĩ là mình sẽ lập trình cả đời. Mặc dù mình cũng không phải là một lập trình viên quá xuất sắc, nhưng mình nghĩ là mình biết lập trình, và mình thích công việc đó. Làm điều mình thích, chỉ vậy thôi là đủ.

Thế nhưng rồi dòng đời xô đẩy..

Không giống như phần lớn anh em lập trình viên khác, mình có khả năng giải thích được những gì mình và team của mình lập trình ra. Giải thích được tại sao nên làm cách đó; rằng như vậy thì tốt gì cho dự án, cho khách hàng; rằng tại sao cần mất nhiều thời gian như thế, tại sao team cần ngần này người, v.v…

Nhờ khả năng đó, mình dần trở thành “tiếng nói chính” của team. Mình dần trở thành cầu nối giữa anh em lập trình viên và các công ty. Mình giúp tạo ra sự cân bằng giữa lập trình vừa đủ và tối đa giá trị cho tổ chức, cho khách hàng. Dần rồi mình trở thành manager.

Ngày mới làm manager, mình thực sự không thích công việc này. Một ngày của manager luôn bị xé nhỏ bởi các cuộc họp. Công việc hàng ngày tiêu hao quá nhiều tập trung vào phân tích báo cáo, phối hợp với các member, giám sát kế hoạch và đưa ra các quyết định quản trị quan trọng cho cả dự án.

Từ lúc làm manager, mình không còn quá nhiều thời gian để làm điều mình thích. Đối với mình, dành ra 1 – 2 giờ đồng hồ liên tục để lập trình trở thành điều gì đó khá xa xỉ. Thay vào đó, mình thường xuyên phải làm những điều mình không thích.

Có những khi mình phải thực hiện những mục tiêu khó hiểu, phải phối hợp với những manager khó chịu, phải gặp gỡ những khách hàng khó tính. Dù cũng chẳng thoải mái gì, nhưng mình luôn phải tỏ ra vui tươi. Mình mệt mỏi, để đổi lấy những điều buồn khác…

Đã có những lúc, dù cố gắng rất nhiều, mình vẫn phải ra quyết định khi ở thế lưỡng nan. Có những quyết định khiến anh em lập trình viên oán trách, và có những quyết định khiến ban lãnh đạo nghi ngờ mình bao che, mà mình cũng chẳng được lợi gì từ những quyết định đó cả. Có những ngày mình đã nghĩ, manager là một nghề nghiệp của sự cô đơn. Bâng khuâng đứng giữa 2 dòng nước, và chẳng ai hiểu mình. Hez.

Nhưng với bản tính chơi.. tới bến, làm tới cùng, mình đã không bỏ cuộc. Mình đọc và học rất nhiều về tinh hoa quản trị. Học để không thẹn với nghề, học để thực sự đem lại những điều tốt đẹp cho công ty và đồng nghiệp, học để không phụ lòng tin của những anh em bạn bè đã dành cho.

Càng học và càng thực hành nhiều, mình càng thấy nghề manager thật thú vị. Thế giới quản trị thật là rộng lớn. Có quá nhiều thử thách, quá nhiều vấn đề phức tạp đa dạng cần giải quyết. Đối diện với những vấn đề đó, luôn có rất nhiều cách giải quyết khác nhau. Thật dễ để buông xuôi, thật dễ để ra quyết định có lợi cho mình, và chẳng dễ để ra quyết định có lợi cho tất cả mọi người…

Hiện tại, mình vẫn thích lập trình. Thi thoảng khi tâm trí rảnh rang, mình vẫn code mấy dòng để làm vài cái tính năng vớ vẩn, không đầu đuôi, chẳng hữu ích gì. Code giải trí.

Nhưng hiện tại, mình cũng đang thích những gì mình làm được với vai trò là quản lý. Mình thích cảm giác build một team chiến, thích cảm giác nhìn anh em hăng say lập trình, thích cảm giác hân hoan khi team ra mắt được tính năng làm hài lòng khách hàng, hay cảm giác được giúp đỡ người khác.

Có lẽ đến một ngày, sẽ không ai cần mình giúp đỡ nữa. Đến một ngày, công nghệ cứ làm ra là thực sự có giá trị, tất cả những dòng code viết ra đều tự chứng minh sự có ích của chúng. Đến ngày đó, mình sẽ lại lập trình vì đam mê.

Nhưng trước khi ngày đó đến, mình vẫn sẽ làm manager. Mình vẫn sẽ làm những gì đem lại giá trị nhiều nhất cho đồng đội, cho tổ chức và cho cuộc sống. Mình làm vì những gì mình thích, và mình thích những gì mình làm, as manager.

Có bao giờ bạn gặp một vấn đề nào đó, cứ lặp đi lặp lại nhiều lần? Mỗi lần gặp vấn đề đó, bạn đã thử những cách khác nhau, nhưng kết quả vẫn tệ như vậy? Và bạn bế tắc, bạn nghĩ mình đã làm mọi cách rồi, còn mỗi cách duy nhất là buông xuôi?

Nếu bạn đã và đang ở trong những tình trạng và tâm trạng như thế, cứ bình tĩnh nhé. Rất có thể là bạn chưa tìm ra đúng được gốc rễ của vấn đề. Những cách mà bạn đã thử trước đó chỉ là những giải pháp ngắn hạn. Vì thế bạn cứ vá víu, cứ sửa xiên xẹo, xong một thời gian sau, vấn đề lại hỏng đúng chỗ đó. Tương tự như việc bạn có uống thuốc, nhưng không phải thuốc trị cho đúng bệnh của bạn vậy.

Thế, làm cách nào để tìm ra được một giải pháp triệt để? Trước tiên, bạn cần phải tìm hiểu được gốc rễ của vấn đề đó đã. Có một phương pháp xác định gốc rễ vấn đề khá đơn giản, đó là: 5 Whys – Đặt 5 lần câu hỏi tại sao cho một vấn đề.

Ví dụ, 2 tuần gần đây, sản phẩm của bạn có một tính năng làm chậm hơn dự kiến. Bạn có thể tìm gốc rễ vấn đề với 5 Whys như sau:

• Why 1: Tại sao tính năng này lại bị ra mắt chậm hơn dự kiến?
• Vì có sự thay đổi yêu cầu vào thời điểm sắp hoàn thiện tính năng.
• Why 2: Tại sao lại có yêu cầu thay đổi vào thời điểm sắp hoàn thiện tính năng?
• Vì lúc đó phát hiện ra một lỗi ảnh hưởng tới tính năng cũ đã có.
• Why 3: Tại sao việc phát hiện lỗi ảnh hưởng này lại không được diễn ra sớm hơn?
• Vì tester phải đợi developer làm xong mới test được.
• Why 4: Tại sao cứ phải đợi developer làm xong thì mới tester mới test được?
• Vì quy trình và cách làm hiện tại đang là như thế.
• Why 5: Tại sao quy trình hiện tại lại bắt buộc phải làm như vậy?
• Vì trước giờ chúng ta chấp nhận quy trình đó và chưa ai nghĩ đến chuyện cải tiến cả.

Đó, áp dụng phương pháp đặt 5 câu hỏi tại sao, có thể bạn sẽ thấy vấn đề không phải như bạn nghĩ ban đầu. Có thể không phải một bạn developer nào đó làm ẩu gây ra lỗi, cũng không phải do bạn tester test muộn nên ảnh hưởng kết quả cả team. Rất có thể do chính cách làm của chúng ta đã tạo ra một hệ quả chậm tiến độ thường xuyên tất yếu.

Nếu bạn đổ lỗi hay chỉ trích cho các member trong team, có thể bạn đang dùng một giải pháp ngắn hạn. Kết quả những tuần sau có thể còn tệ hơn, team chậm tiến độ nhiều lần hơn, member căng thẳng và mất động lực nhiều hơn. Vì gốc rễ của vấn đề vẫn còn đó.

Thế nên, mình có một lời khuyên cho bạn: khi gặp vấn đề, đừng vội tìm cách giải quyết vấn đề đó ngay. Hầu hết các giải pháp thực hiện được ngay mà không phải nghĩ nhiều thì đều là các giải pháp ngắn hạn. Chúng thường không giải quyết được gốc rễ của vấn đề.

Và, khi bạn cảm thấy bế tắc, bạn nghĩ bạn đã làm đủ mọi cách rồi, thì cũng hãy cứ bình tĩnh suy nghĩ lại nhé. Rất có thể những cách bạn đã cố gắng làm vẫn không phải là giải pháp triệt để cho vấn đề.

Cũng có thể là bạn chưa làm đủ mọi cách như bạn tưởng đâu.

Nếu bạn tìm hiểu về Tư duy Tinh gọn (Lean Thinking), có thể bạn sẽ nghe tới khái niệm Lean Thinking House và The two pillars of Lean Thinking (hai trụ cột của Tư duy Tinh gọn). Hai trụ cột đó là: Tôn trọng người khác (Respect for People) và Cải tiến liên tục (Continuous Improvement).

Trong hai trụ cột này, có lẽ Cải tiến liên tục thường được nhắc nhiều hơn khi nói về Tư duy Tinh gọn. Điều này cũng khá dễ hiểu, vì thông thường phải cải tiến cái gì đó thì mới tinh gọn được, nhỉ?

Nhưng, quên mất trụ cột Tôn trọng người khác thì rất có thể sẽ dẫn đến sự sụp đổ của Lean Thinking House. Tổ chức của bạn sẽ Cải tiến liên tục, nhưng sẽ không thể Tinh gọn nếu như thiếu vắng đi trụ cột Tôn trọng người khác.

Vậy, để Tinh gọn, thì Tôn trọng người khác sẽ trông như thế nào? Cùng ngẫm nhé.

Tôn trọng khách hàng

Khách hàng là những người trả tiền cho nỗ lực của bạn. Khi họ trả tiền cho bạn, họ đã trao cả niềm tin của họ cho bạn. Họ tin tưởng vào uy tín của bạn, họ tin rằng nỗ lực của bạn sẽ giúp cuộc sống của họ tốt đẹp hơn. Hãy tôn trọng sự tin tưởng của họ, cũng như tôn trọng uy tín của chính bạn.

Cố gắng đừng lãng phí sự tin tưởng và uy tín này. Đừng làm phiền khách hàng của bạn. Đừng đưa sản phẩm nhiều lỗi cho họ, đừng bắt họ phải chờ đợi, đừng bắt họ phải vất vả làm những việc dư thừa chỉ vì sản phẩm của bạn không đủ tốt.

Tôn trọng đồng đội của bạn

Tôn trọng bản ngã của con người

Nhân chi sơ tính bản thiện. Chẳng ai muốn đi làm chỉ để ngồi hết giờ rồi về cả. Sẽ luôn có một nguyên nhân nào đó khiến đồng nghiệp của bạn mất niềm tin hoặc mất động lực làm việc.

Hãy tin tưởng và tôn trọng sự chính trực nơi các đồng đội của mình. Hãy cùng tìm tới gốc rễ vấn đề để giúp họ khơi lại những niềm tin và ngọn lửa đã tắt.

Tôn trọng nỗ lực

Trước khi bạn trở thành đồng đội của họ, thực sự họ cũng đã rất nỗ lực rồi. Hãy tôn trọng những nỗ lực đó, trước khi bạn muốn cải tiến bất cứ điều gì.

Và luôn ghi nhớ rằng, bất cứ cải tiến nào của bạn, đều là để giúp những nỗ lực của đồng đội đạt hiệu quả cao hơn, chứ không phải là để phủ nhận những nỗ lực trong quá khứ của họ.

Tôn trọng quan điểm, cách làm

Đứng từ vị trí của bạn, bạn có một góc nhìn. Đứng từ phía đồng đội, góc nhìn có thể sẽ khác. Hãy tôn trọng góc nhìn của họ, hiểu hoàn cảnh của họ.

Cố gắng diễn giải góc nhìn của bạn gần nhất có thể với góc nhìn của họ để tìm ra tiếng nói chung. Từ đó hướng họ tới những tầm nhìn xa hơn, những mục tiêu cao hơn, để cùng nhau đạt được những điều lớn lao đó.

Tôn trọng đối tác của bạn

Đối tác là những tổ chức, những người khác, đang cùng giúp bạn đạt được mục tiêu. Ví dụ bạn làm một ứng dụng thương mại điện tử, sẽ có đối tác giúp bạn nhận tiền thanh toán của khách hàng, sẽ có đối tác vận chuyển sản phẩm cho bạn, có đối tác giúp bạn quảng cáo ứng dụng.

Hãy xây dựng quan hệ lâu dài với họ, dựa trên sự tin tưởng và chính trực của bạn. Hãy cùng họ giải quyết những vấn đề chung, đừng đẩy phần khó, phần mệt mỏi sang cho họ. Cũng đừng tìm cách lợi cho mình mà tổn hại cho đối tác.

Nếu bạn lựa chọn kỹ càng, thì đối tác của bạn cũng là một tổ chức gồm những con người xuất sắc, và họ cũng đang nỗ lực để phát triển thần tốc giống như tổ chức của bạn. Hãy giúp họ phát triển như giúp chính mình vậy. Hoặc chí ít, đừng đối xử tệ với họ, nếu bạn muốn họ đối xử tốt với mình.

Thế đó, Tôn trọng người khác đối với Tư duy tinh gọn chỉ là như vậy. Không quá khó để thực hiện, phải không nào? Và, bạn muốn áp dụng Tư duy tinh gọn vào tổ chức của mình?

Có thể tổ chức của bạn dùng khá nhiều từ teamwork, tạm dịch là phối hợp đồng đội. Nhưng thực sự team của bạn đang phối hợp đồng đội hay chỉ làm việc nhóm (group work)? Thử xem nhé.

Làm việc nhóm là phương pháp phổ biến và dễ làm nhất trong các công ty. Chỉ đơn giản là sắp xếp từ 3 thành viên trở lên, ngồi cạnh nhau, làm những việc tương tự nhau về chức năng nhiệm vụ, vậy là ta đã có một nhóm làm việc. Đây là cách tổ chức phòng ban phổ biến nhất hiện nay. Ví dụ: Phòng nhân sự, phòng kế toán, phòng chăm sóc khách hàng, phòng IT, …

Phối hợp đồng đội (teamwork) là cách thức tổ chức và vận hành đội nhóm mà trong đó, những thành viên thường xuyên tương tác với nhau để cùng đạt được mục tiêu chung của cả đội. Các thành viên trong đội thường có những sở trường riêng, bổ sung cho nhau và hỗ trợ nhau cùng hướng tới mục tiêu.

Ví dụ một đội bóng cần có đủ các vị trí tiền đạo, tiền vệ, hậu vệ và thủ môn. Các cầu thủ bổ sung cho nhau và hỗ trợ đồng đội phát huy tối đa khả năng của họ. Một đội bóng gồm CR7, Messi và 9 tiền đạo khác khó có thể thắng được Man City tại thời điểm này.

Hoặc một team toàn lập trình viên siêu hạng có thể tạo ra sản phẩm kém hữu dụng hơn một team có đủ developer, tester, analyst và product owner hiểu về trải nghiệm người dùng.

Phối hợp đồng đội sẽ luôn đem lại hiệu suất cao hơn là làm việc nhóm. Hiệu suất tối đa của làm việc nhóm chỉ đạt được là 100% phong độ của tất cả các thành viên. Nhưng các nhóm làm việc thường không bao giờ đạt được hiệu suất này tối đa này. Luôn có thành viên suy giảm thể lực, thành viên ít kinh nghiệm mới gia nhập nhóm, và có cả những thành viên không đủ động lực để tiếp tục làm việc.

Ngược lại phối hợp đồng đội thì có thể vượt xa hơn rất nhiều so với tổng hiệu suất của các cá nhân cộng lại. 3 thành viên dành 40% hiệu suất để phối hợp với nhau có thể tạo ra kết quả tốt hơn hẳn 5 thành viên lầm lũi làm việc nhóm.

Có thể bạn nói rằng đặc thù một số ngành nghề chỉ làm việc nhóm thôi là đủ. Đồng ý. Nhưng đủ không có nghĩa là không thể làm tốt hơn.

Mình đã từng làm việc với một team sales mà các thành viên trong team chia vai trò khá rõ ràng. Sẽ có một bạn chuyên tìm kiếm và tiếp xúc khách hàng mới. Khi khách hàng có nhu cầu thì một bạn khác sẽ hướng dẫn khách hàng sử dụng dịch vụ. Và khi khách muốn ký hợp đồng, sẽ có một bạn khác lo các thủ tục giấy tờ và chăm sóc sau bán.

Với cách làm này, hiệu suất của team họ luôn ổn định và vượt trội hơn hẳn so với các team khác, trong khi các thành viên không hề căng thẳng và mệt mỏi. Tất nhiên là họ vẫn phải nỗ lực, nhưng họ vui vì những nỗ lực đó, họ hạnh phúc vì được làm việc mình giỏi nhất. Khi bạn vui và hạnh phúc, mệt mỏi sẽ tiêu tan, căng thẳng cũng chẳng còn.

Tương tự, phối hợp đồng đội có thể cũng áp dụng được với các phòng ban khác như DVKH, kế toán, HCNS, IT, … Nếu bạn nghĩ là thành viên của mình cần phối hợp đồng đội, và bạn muốn tổ chức theo cách đó, thì chẳng gì có thể ngăn cản bạn sáng tạo, ngoại trừ chính bản thân bạn.

Ok, teamwork có thể tốt cho đội nhóm, nhưng nó có tốt cho cá nhân và những nhà quản trị hay không? Câu trả lời là Có.

Đứng từ góc độ cá nhân, phối hợp đồng đội tốt hơn làm việc nhóm rất nhiều. Bạn sẽ được phát huy tối đa sở trường của mình và tin tưởng rằng đồng đội sẽ luôn chung sức để cùng hướng đến mục tiêu. Sẽ luôn có một chỗ đứng cho bạn trong team khi phối hợp đồng đội, miễn là bạn khát khao phát huy sở trường của mình và cùng nỗ lực đạt mục tiêu với cả đội. Thắng cùng thắng, thua cùng thua, và không ai bị bỏ lại phía sau.

Đứng từ góc độ quản trị, bạn cũng sẽ thích các thành viên của mình teamwork với nhau hơn là group work. Khi các thành viên teamwork, họ sẽ đồng tâm, đồng cảm với nhau. Họ có ý thức tự hỗ trợ nhau cùng đạt mục tiêu chung của đội. Họ nỗ lực vì khát khao khẳng định bản thân họ và đội nhóm – màu cờ sắc áo của họ – nhiều hơn là thể hiện điều gì đó tốt đẹp với bạn, người quản lý của họ.

Khi đội nhóm mà bạn quản lý tự phối hợp đồng đội với nhau, bạn sẽ là huấn luyện viên hạnh phúc nhất thế giới.

Hầu hết tất cả mọi người, ai cũng có ít nhất một lần trong đời, đã từng kỳ vọng có thể thay đổi một ai đó. Haha.

Với hơn 12 năm làm quản lý, mình đã từng làm việc với hàng trăm người, chưa kể những đối tác, khách hàng. Và mình xin khẳng định rằng, việc thay đổi người khác là rất khó, một việc gần như là không thể bạn ạ.

Bạn không tin? Bạn nghĩ thay đổi con người là dễ? Ok. Vậy thử tình huống như này nhé: Hàng ngày, bạn xem tất cả các thể loại mạng xã hội, đến tận 2-3h sáng mới ngủ. Mình nghĩ đó là một việc không tốt, có hại cho sức khỏe của bạn. Mình nói với bạn là mình muốn bạn không xem MXH nữa, đi ngủ sớm đi. Bạn có chịu không? Có lẽ là không, nhỉ.

Có thể bạn sẽ bảo: lời nói của mình không lôi cuốn, không thuyết phục, không tạo ra được động lực để bạn thay đổi. À, đúng rồi đấy. Khi bạn muốn người khác thay đổi, họ cũng sẽ không thấy động lực gì để phải thay đổi đâu. Trừ khi bạn biết tạo động lực đúng cách cho họ.

Thử hồi tưởng lại xem, mỗi khi bạn kỳ vọng người khác thay đổi, bạn thường làm gì? Có phải bạn sẽ phân tích đúng sai từ góc nhìn của bạn? Có thể bạn nghĩ rằng mình lớn hơn, mình có nhiều kinh nghiệm hơn nên người khác phải nghe?

Hoặc có phải bạn đang nghĩ rằng bạn yêu thương họ, rằng bạn muốn tốt cho họ, nên họ nhất định phải thay đổi?

Mình cũng rất thương bạn. Thức đêm sử dụng mạng xã hội, lạm dụng rượu bia, thuốc lá, mình biết là chúng không tốt. Và nếu mình nói tất cả những điều đó với bạn, mình yêu cầu bạn ngưng ngay những hành động đó, thì bạn có thấy động lực để thay đổi bản thân không?

Chắc chắn là không. Thậm chí nếu là mình, khi nghe những yêu cầu như vậy, mình còn thấy khó chịu với bạn hơn.

Vậy, bản thân bạn không thích, bạn không sẵn lòng thay đổi khi người khác “chỉ bảo” cho bạn, thì tại sao bạn lại kỳ vọng rằng người khác sẽ thay đổi khi bạn chỉ bảo cho họ?

Rồi khi người khác không chịu thay đổi, không nghe bạn, bạn sẽ làm gì? Bạn tranh cãi với họ, bạn đưa ra mọi lý lẽ để chứng minh bạn đúng và người khác cần nghe theo? Bạn tin rằng, thắng thua trong tranh luận có thể tạo ra động lực cho người khác? Thật nên thơ.

Thế, nếu thật lòng bạn vẫn mong muốn thay đổi người khác thì phải làm sao?

Mình xin nhắc lại rằng đây là một việc rất khó. Khó nhưng phải không có cách, miễn là bạn thấy đáng, và bạn quyết tâm làm, thì việc khó mấy cũng có thể thành công.

Và để làm được việc khó khăn này, theo mình, bạn phải làm đủ các bước sau:

1. Tôn trọng người khác: Người khác đang sống theo cách A, bạn muốn họ sống theo cách B. Trước khi muốn chuyển A thành B, bạn cần học cách tôn trọng A trước đã.
2. Chân thành:
   • Chân thành lắng nghe: Khi bạn muốn chuyển A thành B, sau khi tôn trọng A, tiếp theo bạn phải hiểu tại sao người khác lại đang sống theo cách A. Cách tốt nhất để hiểu A là hỏi và lắng nghe.
   • Chân thành đưa ra góc nhìn: Từ những gì lắng nghe được, hãy chân thành đưa ra góc nhìn của mình. Đặt những câu hỏi mang hàm ý: biết đâu là, nếu A mà thành A1 thì có lẽ sẽ tốt hơn.
3. Kiên trì: Việc khó không thể nào làm nhanh được. Để A biến thành B, A sẽ cần trở thành A1, A2, A3,… lâu dần thì mới thành B được. Vì thế, nếu việc khó này đáng làm, nhất định bạn phải thật kiên trì.
4. Đừng kỳ vọng: Dù bạn đã làm cả 3 bước trên với một quyết tâm cao độ, nhưng có thể kết quả vẫn chẳng khác mấy so với việc bạn không làm gì. Đừng vì tiếc công sức bỏ ra để phải thất vọng, vì thật ra là đã không thể kỳ vọng ngay từ khi bắt đầu rồi.

Rất khó để thực hiện trọn vẹn các bước này, đúng không nào? Vì thế mình thực sự chân thành nói với bạn một điều: Đừng kỳ vọng có thể thay đổi người khác, vì nó là một kỳ vọng viển vông.

Còn nếu đã sẵn lòng quyết tâm giúp người khác, hãy thay đổi bản thân mình trước đã.