Tiến hóa không phải là lựa chọn, đó là một sự ép buộc.
Hàng triệu năm trước, loài người không được hỏi để lựa chọn: muốn đứng thẳng hay tiếp tục bò bằng bốn chân? Dòng đời xô đẩy đã bắt buộc tổ tiên của chúng ta phải đứng thẳng.
Vào thời kỳ đó, do biến đổi địa chất, rất nhiều cánh rừng nguyên sinh bị mất đi. Chia cách giữa những cánh rừng là các đồng cỏ khô cằn rộng lớn.
Thuận theo tự nhiên, rất nhiều loài thú đã phải di cư, thoát khỏi những đồng cỏ ít thức ăn và nhiều hiểm họa, để tiến vào những cách rừng nguyên sinh còn lại.
Quá trình di cư này đầy rẫy những rủi ro. Muôn loài phải cạnh tranh chật chội hơn với nhau để chiếm giữ những khu vực sinh sống. Chuỗi thức ăn thay đổi và phân hóa mạnh mẽ hơn trước kia rất nhiều.
Nhưng, thà cạnh tranh để sinh tồn, còn hơn là chết đói hoặc bị tiêu diệt dần trên đồng cỏ.
Lúc đó và cho đến tận hôm nay, loài người chưa bao giờ là kẻ mạnh nhất trên chuỗi thức ăn. Vì thế, việc bị săn và bị đe dọa tiêu diệt là điều hiển nhiên.
Loài người ăn cùng loại thức ăn với đười ươi. Đười ươi luôn khỏe hơn con người rất nhiều, vì thế tổ tiên của chúng ta cũng không có cửa để tranh ăn với chúng.
Để sinh tồn, loài người đã mạo hiểm rời khỏi cây cao, chấp nhận rủi ro để xuống kiếm ăn ở mặt đất. Nhưng, mặt đất bấy giờ, còn chật chội hơn cả trên cây.
Quả ngon tầm thấp thì không thiếu các cái mồm, các miếng đớp, làm gì đến lượt tổ tiên của chúng ta, những kẻ mới chân ướt chân ráo chập chững xuống đất kiếm ăn.
Đói khát thường trực, loài người chỉ còn cách mạo hiểm tiến dần tới bìa rừng, rồi bước ra đồng cỏ.
Trên đồng cỏ, cọp răng kiếm và linh cẩu luôn chực chờ các con mồi. Tổ tiên của chúng ta không đủ khỏe để chống lại chúng, chạy cũng không nhanh hơn chúng. Thương vong ban đầu khi thò chân ra đồng cỏ, có lẽ là vô số.
Loài người đã bị ép buộc phải tiến hóa.
Ngày nay, chúng ta cứ mải mê ca ngợi bộ não, khối óc thần kỳ. Chúng ta say mê so sánh máy móc, trí tuệ nhân tạo không thể nào thông minh bằng bộ não của chúng ta. Nhưng, để có được những bộ não siêu việt như ngày nay, bước tiến hóa đầu tiên của con người là phải đứng thẳng đã.
Khi bước ra đồng cỏ, con người cần đứng thẳng để quan sát chuyển động của các bụi cỏ. Có biến là phải cảnh giác giật mình một phát đã. Cỏ giật phát thứ hai là phải chạy ngay.
Đứng thẳng cũng giúp loài người đỡ bị nắng rát lưng. Nhờ thế mà ngày nay chúng ta ra đường sẽ ít cần bôi kem chống nắng ở lưng hơn. Nói chung là ít hơn khỉ.
Đứng thẳng cũng giúp loài người di chuyển linh hoạt hơn, thực hiện những pha rẽ phải nhưng xi nhan trái khó lường hơn. Tay cũng rảnh nên cầm nắm chắc, làm tí chùy gậy cũng yên tâm hơn nhiều.
Đứng thẳng không phải là một lựa chọn, mà là bước tiến hóa để sinh tồn.
Ban đầu, tư thế đứng thẳng khiến máu lên não chậm hơn. Vì thế, cơ thể con người lại tiến hóa tiếp: bơm máu thật lực cho não.
Não được bơm, tự nhiên lại dư thừa năng lượng, thành ra bỗng dưng lại.. overthinking.
Ban đầu, loài người nhìn xuống tay. Thấy tay rảnh quá, nên não ra lệnh cho tay phải cầm nắm, bê vác nhiều hơn. Đi những chuyến dài trên đồng cỏ, vác thêm ít đồ ăn cũng giúp cuộc phiêu lưu có khả năng sinh tồn dài hơn.
Giữa đồng cỏ mênh mang, con người luôn phải cảnh giác, khéo léo tránh thú dữ. Não cũng luôn phải nhớ được khu vực nào có quả gì, vào mùa nào, ăn vào có bị ngáo không, v.v… Tất cả những thứ đó đã giúp cho loài người ngày càng thông minh dần lên.
Và bộ não siêu việt mà ngày nay chúng ta có, chắc chắn không phải là một lựa chọn, cũng không phải là thành công sau một đêm.
Tiến hóa là như thế đấy, bị ép buộc, đầy căng thẳng, để sinh tồn.
Đười ươi hài lòng với vị thế thống trị các ngọn cây trong khu rừng của mình, và chúng đã ngừng tiến hóa.
Cọp răng kiếm cũng hạnh phúc khi đi săn mỗi ngày trên đồng cỏ. Và ngày nay, chúng đã tuyệt chủng.
Chỉ có con người, giống loài không ngừng bị dồn ép, không ngừng bị đe dọa, bị ép buộc phải tiến hóa, thì mới ngày càng trở nên thông minh hơn.
Tiến hóa không bắt buộc, nhưng tiến hóa cũng không chờ đợi ai sẵn sàng.