Có một điều thú vị là khi thế giới đang chuyển qua giai đoạn AI Agentic, tôi nhận được rất nhiều câu hỏi với cùng một nội dung: Nếu trao quyền cho cho AI Agent làm thay hết, thì con người có bị chây ì đi không? Não chúng ta có bị phẳng đi không?
Một ví von mọi người hay dùng khi có thắc mắc này là: lúc máy tính cầm tay ra đời, con người có mất đi năng lực tính toán đâu. Máy tính cầm tay chỉ giúp con người tính những phép toán phức tạp nhanh hơn mà thôi.
Dù phép tính có phức tạp đến đâu, não của con người cũng vẫn biết cách làm và đánh giá đúng sai được hết. Trí tuệ nhân tạo, nhìn hướng nào cũng nên đi theo con đường như thế.
Nghe thì rất có lý và thuyết phục, phải không nào?
Nhưng để giải thích thỏa đáng cho AI Agentic, thì hình ảnh máy tính cầm tay là chưa đủ. Bức tranh phù hợp phải là: bản đồ giấy so với những ứng dụng bản đồ phổ biến hiện giờ…
Liệu bạn còn nhớ cách xem bản đồ mà hồi bé đi học bạn đã được dạy? Hướng Đông Tây Kim Cổ; sao Bắc Đẩu, Kim Chỉ Nam; xoay bản đồ như nào để đứng đúng tư thế; muốn đi đến Hồ Gươm thì nên bước chân nào trước, vân vân và mây mây..
Thế bây giờ, nếu muốn lên Hồ Gươm, cách xem bản đồ của bạn là gì? Bạn dùng bản đồ giấy, hay bạn sẽ bật một ứng dụng bản đồ nào đó lên, hoặc bạn book xe trên ứng dụng tài xế, và..phó mặc cho số phận?
Tất cả các ứng dụng bản đồ hiện nay sẽ lấy bạn làm trung tâm. Bạn chỉ cần tìm nơi bạn muốn đến, bản đồ sẽ chỉ đường giúp bạn đến nơi đó một cách an toàn và chính xác nhất.
Nếu bạn không phải là giao hàng hay tài xế chuyên nghiệp, bạn cũng chưa bao giờ đi đến nơi bạn muốn đến, thì bạn sẽ chọn gì: Vừa đi vừa liếc bản đồ giấy vừa hỏi đường, hay phó mặc vào số phận như mình nói ở trên, để tin vào chỉ dẫn từ ứng dụng bản đồ của bạn, bất kể đúng sai?
Ở một khung cảnh phụ thuộc mạnh hơn: khi phải cầm lái trên một hành trình khám phá một địa điểm du lịch mới. Bạn sẽ chọn gì trong 2 lựa chọn sau:
Lựa chọn thứ nhất: yên tâm tin tưởng vào ứng dụng bản đồ, lái xe; vừa thưởng thức hương vị danh lam, vừa bon mồm bốc phét chém gió với bạn bè; đến nơi đúng lúc, về nhà an toàn.
Lựa chọn thứ hai: Chửi nhau cãi nhau vì xem sai bản đồ, đi nhầm đường phải vòng lại nhiều đoạn; trễ hành trình nên lạc giữa rừng hoang.
À, nhưng bạn có thể là một phượt thủ chính hiệu thì sao nhỉ? Ban vẫn cứ khăng khăng là phải ê mông trên những con xe Jeep không kính, không mui? Bạn nhất định phải xem bản đồ giấy và la bàn chứ không dùng ứng dụng bản đồ?
Thế thì… tùy bạn thôi, đó là lựa chọn của bạn và một số ít những người khác. Còn với đại đa số người dùng, việc không phải xem bản đồ mà vẫn đến được nơi mình cần mới là cảm giác thư thái nhất.
Nhưng hãy thành thật nhé, sau những hình dung trên, bạn thích cách nào hơn? Dùng bản đồ giấy như ngày xưa, hay tận hưởng sự tiện nghi của các ứng dụng bản đồ của ngày hôm nay mang đến cho bạn?
Và kể cả bạn là một phượt thủ chân chính, liệu rằng hiện giờ bạn có đang dùng bản đồ giấy và la bàn nữa không?
…
Nhìn chung, AI Agentic, về bản chất nó sẽ giống như các ứng dụng bản đồ vậy. Một khi bạn đã sử dụng và trao quyền cho nó, bạn sẽ nhận lại được sự tiện nghi.
Đương nhiên là sẽ có trả giá. Cái giá chắc chắn bạn sẽ phải trả là “đánh mất” kỹ năng xem bản đồ giấy của mình. Nhưng kỹ năng đó, có thực sự còn quan trọng?
Và, dù muốn hay không, hãy chuẩn bị đi, AI sắp chuyển sang chế độ tự lái như xe điện thông minh rồi đấy. Lúc đó, bạn thậm chí còn không phải cầm vào vô lăng. Bạn có thể ngủ hoặc thoải mái ngắm con đường tùy thích. Được thế thì còn gì bằng.
Tại thời điểm đó, ngay cả khi bạn là phượt thủ, thì ngồi trên một chiếc xe tự hành êm ái, đến nơi tận cùng của trái đất, chỉ cần tập trung tâm chí và sức lực để chinh phục địa danh đó, chẳng phải là tốt hơn rất nhiều sự rã rời vì phải lái xe vài ngàn kilomet hay sao?
Trộm nghĩ, bạn đừng nên sợ ứng dụng bản đồ hay chiếc xe tự hành sẽ ăn mòn đi ý chí phiêu lưu của bạn. Hãy cảm thấy sợ khi bạn nhận ra là mình đang mất dần đi khát khao chinh phục và khám phá.
Mất đi những ngọn lửa này, dù bạn có ở trong hang đá hay cung điện tiện nghi thì cũng như nhau cả thôi.